Abidin Tatlı - ZEYTİN BAHÇELERİNDE ZİRAİ MÜCADELE YÖNETİMİZEYTİN BAHÇELERİNDE ZİRAİ MÜCADELE YÖNETİMİ
google-plus06 Ağustos 2017 Pazar 12:03 (1476)
Abidin Tatlı'nın yazısı...

 


ZEYTİN BAHÇELERİNDE ZİRAİ MÜCADELE YÖNETİMİ

 

Zeytin bahçelerinde, pek çok zararlı, hastalık ve yabancı ot türü bulunmaktadır. Bunların bir kısmı ana zararlı ve hastalık durumunda olup, mücadele yapılmadığı takdirde önemli ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Yoğun ve bilinçsiz ilaçlamaların yapılmadığı zeytin bahçeleri, faydalı fauna açısından son derece zengin olup, bazı zararlılar faydalı böcekler tarafından baskı altına alınmaktadır. Zeytin alanlarında, genellikle her yıl görülen zararlılara karşı biyolojik mücadelenin şansı çok daha yüksektir. Ancak, uçucu böceklerde biyolojik mücadelenin başarı şansı az olup, bu türler daha çok izole zeytin alanlarında, biyolojik mücadele ile birlikte, diğer yöntemlerin kullanılması halinde baskı altına alınabilmektedir. Bu nedenle; ekosistemin biyolojik zenginliğinin arttırılması, yararlı türlerin korunması ve desteklenmesi temeline dayanan ve değişik mücadele yöntem ve tekniklerini tek tek değil, birbiri ile uyumlu bir şekilde kullanarak zararlı ve hastalıkları ekonomik zarar eşiklerinin altında tutulmasını sağlayan, entegre mücadele sistemine ağırlık verilmesi gerekmektedir.


Zeytin bahçelerinde uygulanacak entegre mücadele programlarında, bahçede mevcut olan bütün hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesi birlikte düşünülmeli, mücadelenin yönetimi, ana zararlı ve hastalığın mücadelesi esas alınarak yapılmalıdır. Diğer hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesi ise, bunlara entegre edilmelidir. Zeytin bahçeleri, hastalık, zararlı ve yabancı otların çıkış periyotları dikkate alınarak yıl boyunca düzenli olarak kontrol edilmek suretiyle, bu zararlıların ve bunların doğal düşmanlarının (parazitoitler, predatörler, entomopatojenler) popülasyon yoğunlukları izlenmeli ve ekonomik zarar eşiğine ulaşan hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesi yapılmalıdır.


Zeytin hastalık ve zararlıları ile yapılacak olan mücadelede, öncelikle biyolojik mücadele, kültürel tedbirler, biyoteknik yöntemler, fiziksel ve mekanik mücadele gibi kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerin kullanılması gerekmektedir. Zeytin bahçelerinde yabancı ot mücadelesi ise toprak işleme, ara ziraatı yapma ve biçme şeklinde yapılmalıdır. Çok zorunlu olmadıkça yabancı ot ilacı kullanılmamalıdır. Zeytin bahçelerinde, zaman zaman ana zararlıdan başka zararlılar da bulunabilmektedir. Bu zararlı, zarar verecek seviyeye ulaşmış ve mücadele zamanları da çakışmışsa her iki zararlıyı da kontrol altına alabilecek bir ilaç kullanılmalıdır. Yine ana hastalıktan başka bir hastalık daha mevcut ve bu da zarar yapacak seviyede ise ve mücadele zamanları da çakışıyorsa, her iki hastalığı da önleyebilecek bir ilaç kullanılmalıdır.


Zeytin zararlıları ve hastalıklarına karşı gereksiz ilaçlamalardan kaçınılarak, yeni zararlıların, kalıntı ve çevre kirlenmesi gibi sorunların ortaya çıkması engellenmelidir.


Önemli zeytin hastalıkları için, budama, derin dikmeme gibi kültürel önlemlere önem verilmelidir. İlaç olarak, genelde göztaşı ve bordo bulamacı gibi bakırlı ilaçlar kullanılmalıdır. Zeytin dal kanseri, kök kanseri, virüs hastalıkları gibi hastalıklardan arındırılmış fidanlar dikilmelidir. Budama aletlerinin dezenfeksiyonuna önem verilmelidir. Böylece zeytin dal kanseri ve virüs hastalıklarının yayılması engellenecektir.


Kış aylarında yapılacak derin sürümler ile zeytin sineğinin toprakta kışlayan pupaları ve yere dökülen zeytin halkalı leke hastalığı ile bulaşık yapraklar da yok edilmiş olacaktır. Ayrıca, yere dökülen hastalıklı yaprakların toplanıp yakılması ile zeytin halkalı leke hastalığının enfeksiyon kaynakları da azaltılmış, budama artıklarının toplanıp yakılması ile ilkbaharda genç filizlerde zarar yapabilen filizkıran zararı da engellenmiş olacaktır.


Mücadelenin yönetimi, zararlı, hastalık ve yabancı otların, "Zarar Şekilleri/Belirtileri", "Örnekleme/Kontrol Zamanları", "Örnekleme/Kontrol Yöntemleri”, "Ekonomik Zarar Eşikleri" ve "Açıklamalar" dikkate alınarak yapılmalı ve böylece zeytin bahçelerinde en uygun ve ekonomik bir mücadele yapılması sağlanmalıdır.






Tablo 1. Halkalı leke Hastalığının Zarar Şekilleri/Belirtileri, Örnekleme/Kontrol Zamanı, Örnekleme/Kontrol Yöntemleri ve İlaçlama Zamanı

 

MÜCADELE YÖNTEMİ METODU

 

1.        TUZAK YÖNTEMİ

Zararlının özelliği ve türüne göre değişik tip eşeysel çekici tuzaklar kullanılır.

 

a) Zeytin Güvesi (Prays oleae Bem.) nin ergin popülasyonunun izlenmesi için hektara l adet Delta tipi feromon tuzakları mart sonu nisan başlarından itibaren zeytin bahçelerinde ağaçların hakim rüzgar yönüne, yerden 1,5-2 m yüksekliğe meyveli bir dala asılmıştır Tuzaklar haftada bir kez kontrol edilerek yakalanan kelebek adetleri kaydedilir. Sayımlara çiçek ve meyvelerin mercimek büyüklüğüne ulaştığı dönemlerdeki yoğunluğu belirlemek için temmuz ayı başlarına kadar devam edilmelidir. Feromon kapsülleri 4–6 haftada bir, yapışkan tablalar ise kirlendikçe değiştirilmelidir.

 

b) Zeytin Sineği (Bactrocera oleae Gmelin) ergin popülâsyonlarının izlenmesi ise haziran sonu temmuz başlarından itibaren hektara l adet içinde % 2 di amonyum fosfat eriyiği bulunan McPhail tuzak ile vertikal sarı yapışkan feromon tuzağı asılmalıdır. Tuzaklar haftada bir kez kontrol edilerek yakalanan zeytin sineği erginleri kaydedilir. Mc. Phail tuzakların eriyikleri her kontrolde, vertikal sarı yapışkan tuzakların kapsülleri 4-6 haftada bir değiştirilir.

 

2.       GÖZLE İNCELEME YÖNTEMİ

Vejetasyon süresince zeytin bahçelerinde bulunan zararlı ve yararlı türler ile bunların yoğunluklarım belirlemek için kullanılır.

 

a) Zeytin Güvesi (Prays oleae Bem.) için, her bahçede en az 100'er organ (tomurcuk, yaprak, somak, meyve) tesadüfen seçilerek lup'la kontrol edilir. Mevcut zararlı (larva ya da zarar görmüş organ) ve faydalılar kaydedilir. Bu yöntem genel olarak kışın ayda bir mart sonu-ekim ortası dönemde haftada bir, ilaçlamaya karar verme aşamasında haftada iki kez uygulanmalıdır.

 

b) Zeytin Sineği Bactrocera oleae Gmelin) için, tuzak sayımları ile birlikte haftada 1–2 kez ağaçların güneydoğu kısımlarındaki parlak, yağlanmaya başlamış meyvelerde, l hektar için en az 100 adet olmak üzere bir zeytin bahçesinde 1000 meyvede vuruk (%) sayımı yapılmalıdır.

 

c) Zeytin Halkalı Leke Hastalığı (Saissetia oleae Olivier) bir önceki yıl sorun olduğu bahçelerde ilaçlama zamanının belirlenmesi için, zeytin ağacında yeni sürgünler oluşmadan hemen önce birinci ilaçlama, çiçekler açılmadan hemen önce ikinci ilaçlama için fenolojik devreleri belirlenir.

 

d) Zeytin Dal Kanseri (Pseudomanas savastanoi Simith) için, zeytin bahçelerinin farklı noktalarında seçilen ağaçların dört faklı yönünden seçilen birer daldaki 1 ve 2 yıllık sürgünler üzerinde tümör aranır.

 

3.       DAL SAYIM YÖNTEMİ,

Zeytin Karakoşnili (Saissetia oleae Olivier), Zeytin kabuklu biti (Parlatoria oleae Colvee) ve diğer kabuklu bitler gibi sabit zararlılara karşı kullanılan bir yöntemdir. Bahçeyi temsil edecek şekilde en az 5 ağacın çeşitli yönlerinde 20–25 cm uzunluğundaki 10 sürgün alınmalıdır. Tüm sürgün ve yapraklar üzerindeki bireyler binoküler altında sayılarak sağlam ve parazitli bireyler kaydedilir.

 

 

Yorumlar
"Mansetler" İlişkili Haberler